يادداشت‌هاي روزانه‌ي يحيي نطنزي درباره‌ي جشنواره‌ي فيلم فجر - روز سوم

تقابل ملودرام و نوآر

تقابل ملودرام و نوآر
تنها كليدواژه‌اي كه مي‌تواند سينماي جنگ ايران را همچنان سرپا نگه دارد ملودرام است. حالا ديگر مدت‌ها از زماني كه فيلم‌هاي پروپاگاندا از جنس حماسه‌ي مجنون تلاش مي‌كردند شوري حماسي در مخاطبان‌شان ايجاد كنند و ارزش مفاهيمي مثل ايثار و گذاشت و وفاداري را به يادشان بياورند گذشته است.

فیلم‌نت نیوز؛ یحیی نطنزی : تجربه نشان داده هر وقت فیلمسازی خواسته سال‌های جنگ را بستری برای پروژه‌های عظیم و پرهزینه با جلوه‌های ویژه‌ی چشمگیر تبدیل کند هم مثل درویش و دوئل چندان به نتیجه نرسیده. قصه‌های جنگ اما هر وقت با ملودرام گره خورده‌اند و به سراغ لحظات تأثربرانگیز آن سال‌ها و تبعاتش رفته‌اند اغلب در ارتباط با مخاطب موفق بوده‌اند و تاریخ دهه‌ی شصت هم همیشه پر بوده از چنین قصه‌ها و داستان‌هایی که فیلمسازهایمان با احتیاط و معمولا با تأخیر سراغشان رفته‌اند. حاتمی‌کیا بهتر از هر فیلمسازی این راه را با فیلم‌هایی مثل از کرخه تا راین و بوی پیراهن یوسف تجربه کرده است. نرگس آبیار هم همین چند سال پیش با شیار 143 با استفاده از مؤلفه‌های ملودرام انتظار فرساینده‌ی یک مادر شهید را به زیبایی نمایش داد. این همان مسیری امتحان‌‌شده‌ای است که منیر قیدی در ویلایی‌ها طی کرده و توانسته حاصل کارش به فیلمی تبدیل کند که از یک طرف به سراغ بخشی مهجور و جذاب از تاریخ جنگ می‌رود و از طرف دیگر با تحریک شاخک‌های حسی تماشاگر نمی‌گذارد دافعه‌ای که معمولا در برابر این قصه‌ها و روایت‌ها وجود دارد بین او و فیلم فاصله بیندازد. ویلایی‌ها کاستی‌هایی در فیلمنامه و بازی‌ دارد و برخی از ایده‌هایش مثل استفاده از نماهای هوایی به خصوص وقتی هواپیماهای عراقی هجوم می‌آورند در عین زیبایی کارکردی منطقی در فیلمنامه پیدا نمی‌کنند (به‌خصوص وقتی کسی هم در یکی از مهم‌ترین حمله‌ها آسیب نمی‌بیند)، اما با استفاده از ایده‌های جذاب و طراحی صحنه و لباس حساب‌شده مخاطبش را پرتاب می‌کند به زندگی آشفته‌ی زن‌هایی که خواسته یا ناخواسته ترکش‌های جنگ به آنها اصابت کرده بوده و باید با انتظارهای آزاردهنده و صحنه‌های هول‌انگیزی مواجه می‌شدند. با ایده‌‌هایی مثل خودروی «هایس» که هر بار ممکن است خبری تلخ برای یکی از آن زن‌ها بیاورد بازی خوبی در فیلم می‌شود. همین‌طور با نمایش صحنه‌هایی از رختشویخانه‌ و بخش معراج بیمارستان جنگی. اما ویلایی‌ها برای تبدیل شدن به فیلمی کاملا قابل دفاع چه در زمینه‌ی سینمای جنگ و چه در زیرمجموعه‌ی ژانر ملودرام به برگ برنده‌هایی دیگری هم در قصه‌پردازی و بازی نیاز داشته تا به‌خصوص در نیمه‌ی اولش گرفتار اما و اگر‌هایی در سیر دراماتیک نشود و حالا با حس بهتری بشود درباره‌ی ویژگی‌هایش نوشت.

اما هر چقدر ملودرام در سینمای ایران ژانری محبوب و ریشه‌دار است، نوآر و قصه‌های جنایی و کارآگاهی بسترساز برای آن همیشه با بحران باورپذیری مواجه بوده‌اند. مهم‌ترین چالش رامبد جوان در نگار پیداکردن راه‌حل‌هایی برای این مشکل بوده است. نگار کاملا متأثر از علاقه‌ی همیشگی جوان به فیلم‌های پلیسی و جنایی نوشته شده که پیش از این باعث شده بود پای او به بازی در فیلم گناهکاران باز شود. این بار وقتی خودش پشت دوربین قرار گرفته عملاً فیلمی ساخته که از نظر کارگردانی بهترین اثر در کارنامه‌ی کم‌تعدادش است و نسبت به دیگر فیلم‌های جشنواره هم تا الان از این نظر امتیازهای قابل دفاعی دارد. اما فیلمنامه‌ی احسان گودرزی با وجود جذابیت‌های ظاهری و مقطعی‌اش در نهایت به پاشنه‌ی آشیل نگار می‌شود و به دام ابهام‌هایی می‌افتد که در ابتدا از مؤلفه‌های کنجکاوی‌برانگیز قصه هستند اما در نهایت به گره‌های کور آن تبدیل می‌شوند و نمی‌گذارند داستان دختری انتقام‌جوی فیلم عمیق شود و آن را در سطح و ظاهر نگه می‌دارد. نگار وقتی به فیلمی ماندگار تبدیل می‌شد که فرم‌ روایی و ساختار بصری‌ به هم ریخته‌اش به کمک طراحی شخصیتی جذاب می‌آمد که فارغ از استیصال و سردرگمی و در نهایت هفت‌تیرکشی، تنهایی‌ها و بی‌پناهی‌های جذابی هم داشته باشد و بتواند ما را با خودش همراه کند که در نهایت این اتفاق نیفتاده است. بگذریم که نگار جواهریان بعد از اعترافات ذهن خطرناک من نمی‌تواند در اینجا خیلی غافلگیرکننده به نظر برسد. مانی حقیقی هم گرچه عامدانه از یک بازی کاریکاتوری استفاده کرده اما نتیجه به مضحکه‌ای ناخوشایند تبدیل شده که در بعضی سکانس‌ها بدجوری با بقیه‌ی فیم ساز مخالف می‌زند. نگار اگر به جای نمایش در جشنواره مستقیما روانه‌ی اکران می‌شد به خاطر اعتبار خود رامبد جوان قطعا می‌توانست موفقیت بیشتری به دست بیاورد و حتی فروش معقولی هم بکند. حالا اما بعد از رنگ باختن کنجکاوی‌های اولیه‌اش در جشنواره باید خیلی شانس بیاورد که تماشاگران سخت‌گیر با قصه‌ی چند لایه و شخصیت‌های نامتعارفش ارتباط برقرار کنند و با رضایت از سالن‌ سینما خارج شوند.

فیلم‌نت نیوز، رسانه به‌روز اخبار روز سینمای ایران و جهان را در کانال تلگرام فیلم‌نت نیوز دنبال کنید
0

دیدگاه خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *